• ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: POLİSAKKARİTLER

    Polisakkaritler, canlıların tümünde bulunan yaşamsal faaliyetler için vazgeçilmez olan ve bir kısmı da henüz tam olarak anlaşılmamış olan maddelerdir. Yüksek bitkilerde hücrelerin sertlik ve sağlamlığını, algler gibi daha alt sınıfta olanlarda ise tallus gibi organlarının elastikiyetini sağlarlar veya bitkilerde nişasta, hayvanlarda glikojen gibi depo maddelerini oluştururlar. HOMOJEN POLİSAKKARİTLER: Çok sayıda tek tip monosakkaritlerin kondensasyonu ile oluşur. Dekstran, Nişasta, Selüloz, İnulin, Lentinan, Diyetetik Lifler HETEROJEN POLİSAKKARİTLER: Çok sayıda farklı yapıda monosakkaritlerin kondensasyonu ile oluşur. Müsilaj, Pektin, Zamk DEKSTRAN Mikroorganizmalar tarafından sakkarozlu ortamda meydana getirilen glukoz polimeridir. α-D-glukopiranoz moeküllerinden oluşur. iv olarak ozmotik basıncı ve viskozitesi çok yakın olduğu için kan plazması yerine kullanılır. Toksisitesi olmadığı ve uzun etkili, nötral olduğu için…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: LİPİTLER

    Lipitler, alkali hidroksitlerle ısıtıldıklarında sabunlaşırlar. Drog olarak kullanılan lipitlerin etkisi daha çok yağ asitlerinden dolayıdır. Yağ asitleri doymuş ve doymamış ya asitleri olarak bulunurlar. Doymuş Yağ Asitleri Laurik asit Miristik asit Palmitik asit Araşidik asit Doymamış Yağ Asitleri Oleik asit Linoleik asit α-Linolenik asit γ-Linolenik asit !LİNOLEİK ASİT  F vitamini adıyla ilaç olarak kullanılır. Doymamış hidroksi yağ asitleri pürgatif etkide bileşiklerdir: RİSİNOLEİK ASİT SABİT YAĞLAR Sabit yağlar bir karışımdır: gliserit serbest yağ asitleri sabunlaşmayan kısımlar steroller A,D,E vitamini Uçucuyağ Hidrokarbürler Acı maddeler içerir. Sabit yağlardaki gliseritler genellikle trigliseritlerdir. Domuz yağı, balık yağı: hayvansal yağ Susam yağı, zeytin yağı: bitkisel yağ Bitkilerin hemen hemen her organında sabit yağ bulunmakla beraber genellikle tohumlar…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: KARBOHİDRATLAR (GLUSİTLER)

    Destek maddesi Enerji kaynağı ve depo maddesi Çeşitli metabolitlerin yapı taşı Canlılar alemindeki bütün organik maddelerin temel yapı taşı En az 2 tane -OH grubu ve 1 tane redüktör grup(aldehit/keton) taşırlar. Bitkide Bulunan Başlıca Karbohidratlar Monosakkarit (Oz) Oligosakkarit (Oligoholozit) Polisakkarit (Poliholozit) Ozit: Asitler veya enzimler ile hidroliz olan glusitlerdir. İkiye ayrılır: Holozit ve Heterozit Holozit: Ozitin yapısında yalnızca oz molekülleri yer almıştır. Heterozit: Ozitin yapısında oz yanında oz olmayan bir molekül de taşımaktadır. Homojen polisakkarit: Nişasta Heterojen polisakkarit: Müsilaj, Pektin, Zamk   MONOSAKKARİTLER (OZLAR) Bir çok -OH fonksiyonel grubu taşırlar Bir aldehit/keton grubu taşırlar. Aldoz: aldehit taşıyanlar, Ketoz: keton taşıyanlar Redüktördürler Tatlıdır Suda kolayca çözünür C sayısına göre isimlendirilir: bioz,…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: KİMYASAL IRK…

    KİMYASAL IRK Aynı şartlarda yetişen aynı türe ait bitkilerin morfolojik olarak aynı olmalarına rağmen kimyasal farklılık göstermesidir. Örnek olarak tatlı ve acı badem verilebilir. Amygdalus communis var. amara (Acı badem): Siyanogenetik glikozit olan amigdalin içerir Amygdalus communis var. dulce (Tatlı badem): Amigdalin içermez   Aynı morfolojik karaktere sahip Eucalyptus türlerinden bazılarının uçucu yağında %70 sineol, diğerlerinin %10 sineol taşıdığı bulunmuştur. Sineol: Monoterpenik uçucu bileşik   KÜL MİKTAR TAYİNİ Drogda katıştırma olup olmadığını tayin etmek için yapılır ve kül miktarı her bitki için sabittir. Tam olarak tartılmış drog bir porselen kröze içinde 500 derece civarında fırında yakılır. Oluşan kül tartılır ve drogdaki yüzde miktarı hesaplanır.   ENZİMLER Enzimler canlı organizma tarafından meydana getirilen…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: TIBBİ BİTKİLERİN YETİŞTİRİLMESİ

    Tıbbi bitkilerin etkin madde taşıyan ilaç ham maddesi eldesi için kullandığımız organları drog olarak isimlendirilmekte. Droglar bitkisel olabildiği gibi hayvansal kaynaklı( bal, domuz yağı, deve yağı, misk,balık nefsi…) da olabilir. Aslında drog, ilaç hammaddesi elde edebildiğimiz biyolojik kaynaklı tüm maddeler şeklinde de tanımlanabilir. Bitkisel droglar için kullandığımız tıbbi bitkileri ya doğadan toplayarak ya da kültürünü yaparak elde etmekteyiz. Ne zaman bitkinin kültürünü yapmayı tercih ederiz? -Drog çok kullanılıyorsa -Yabani bitki çok yaygın değilse -Ekimi kolaysa Tıbbi Bitki Kültürünün Faydaları -Küçük araziden çok miktarda drog -Ürünün toplanması kısa zamanda yapılır -Toplamadan sonra hemen kurutma aşamasına geçilebilir -Gerek verim gerek etkin madde bakımından elverişli varyeteler seleksiyon yapılarak yetiştirilebilir. Bitki Büyüme Maddeleri -Auxinler(Oksin)…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: ALKALOİTLER

    Alkaloitler bitkilerden elde edilen kuvvetli fizyolojik, farmakodinamik aktivite gösteren halka içinde 1 veya daha fazla azot taşıyan bazik maddelerdir. 1805 Friederich Wilhelm SERTURNER adında Alman eczacı Opium üzerindeki çalışmaları sırasında kristalize bir madde elde etti ve buna Morfinium adını verdi. İzole edilen ilk alkaloit: MORFİN Sentezi yapılan ilk alkaloit: KONİN Tedavide kullanılan ilk alkaloit: SİTRİKNİN Alkaloit isimlerinin sonuna -in eki gelir. Papaveraceae, Rutaceae, Leguminosae, Loganiaceae, Solanaceae familyaları alkaloitlerce zengindir. Alkaloitler hücre özsuyunda erimiş halde bulunurlar. Nadiren serbest, genelde de tuz halindedirler. Alkaloitlerin çoğu bir türe veya yakın türlere özeldir (Kokain, Kinin,vb.). Bir kısmı belli bir familyaya hastır (Hiyosiyamin, skopolamin). Bazen de aynı alkaloide farklı famiyalarda rastlanabilir (Kafein). Alkaloitler baz şeklinde…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: KUMARİNLER

    Benzo-α-piron kumarin çekirdeğidir. Kumarin ilk defa 1820 yılında Dipteryx odorata‘nın kurutulmuş tohumlarından izole edilmiştir. Kumarin bileşikleri Fabaceae, Apiaceae, Asteraceae, Rutaceae familyalarında yaygın olarak bulunur. Kokulu bileşiklerdir. Serbest kumarinler alkolde ve organik çözücülerde çözünür. Glikozit halindeki kumarinler suda az çok çözünür. Hidroksilli kumarinler UV ışık altında mavi/yeşil floresans gösterirler. Bu şekilde kromatografide tanınırlar. Fenolik -OH gruplarına dayanılarak yapılan miktar tayini testleri vardır. Kumarinler yapılarına göre dörde ayrılır: Basit kumarinler ( Ubelliferon, Eskuletin, Herniarin, Skopoletin, Fraksetin…) Furanokumarinler (Psoralen, Bergapten, Ksantotoksin, Angelisin…) Piranokumarinler (Visnadin…) Biskumarinler (Dikumarol, Varfarin…) Farmakolojik etkiler: Genelde P vitamini aktivitesi gösterirler, bu nedenle venlerdeki bozukluklarda kullanılırlar. Eskuletin: damar kuvvetlendirici, damar koruyucu, Skopoletin, Umbelliferon: Safra salgısını arttırıcı Furanokumarinler: Fotosensibilizan, Psoriazis ve Vitiligo…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: BASİT FENOL GLİKOZİTLERİ

    Basit fenol glikozitlerinin aglikon kısmı fenol türevi basit bileşiklerden meydana gelir. Özellikle Salicacae ve Ericaceae familyalarında bulunur. Familya: Ericaceae Bitki: Arctostaphylos uva ursi (Ayı üzümü) Drog: Uvae ursi folium Arbutin, metil arbutin(fenol glikozitleri) ayrıca gallik tanen de taşır. Drog taşıdığı tanenden ötürü astrenjan özellik gösterir. Asıl kullanılışı ve müstahzarların içinde yer alması üriner antiseptik özelliğinden dolayıdır. Drog ekstreleri halinde sistit, üretrit, pyelitte kullanılan müstahzarlarda yer alır. Familya: Orchidaceae Bitki: Vanilla planifolia(Vanilya) Drog: Vanillae fructus Vanilozit( Glukovanilin) Kokulu bileşik (vanilin) zayıf koleretik ve sindirim stimulanıdır. Eczacılıkta daha çok istenmeyen kokuların giderilmesinde kullanılır. Familya: Salicaceae Bitki: Salix alba, S. purpurea, S. fragilis (Söğüt) Drog: Salicis cortex Salisin (fenol glikoziti) bunun yanı sıra…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: ANTRASEN GLİKOZİTLERİ (ANTRASENOZİT)

    Antrasen glikozitleri turuncu, kırmızı renkli genellikle kristalize bileşiklerdir. Aglikon: Antrasen türevi polifenol Şeker: Glikoz, ramnoz, glukoz+ramnoz Rhamnaceae, Polygonaceae, Liliaceae, Rubiaceae, Fabaceae familyalarında yaygın olarak bulunurlar. Antrasen glikoziti içeren drogların çoğu pürgatiftir, bir kısmı da boyar madde olarak kullanılır. Antrasen türevi bileşikler bitkide 3 tipte bulunur Oksantron —enol şekli→antrahidrokinon Antron—enol şekli→antranol Antrakinon Bu 3 tip arasında en dayanıklı olanı Antrakinon türevleridir, diğerleri okside olur. Bu bileşiklerden pürgatif olarak tesir eden ve eczacılık yönünden önemli olanlar 1,8-dihidroksiantrakinon türevi maddelerdir. Bu pürgatif etki ilacın kalın bağırsak çeperinde peristaltizmi arttırması suretiyle kendini gösterir. En büyük aktiviteye primer glikozitlerin sahip olduğu görülmüştür. Burada aktivite glikozitin taşıdığı şeker molekülünün miktarı ile artmaktadır. Şeker molekülünün çözünürlüğünü arttırarak…

  • ÖZET LİSANS DERS NOTLARIM: SİYANOGENETİK GLİKOZİTLER

    Siyanogenetik glikozitler hidroliz sonunda daima siyanhidrik asit veren glikozilerdir. Bu tip glikozitler hidroliz olduğunda HCN ile beraber aldehit veya keton verir. Bu aldehit çoğunlukla benzaldehit, keton ise çoğunlukla asetondur. Fenilhidroksinitril→(hidroliz)→Benzaldehit+HCN Asetonitril→(hidroliz)→ Aseton+HCN Fenilhidroksinitril türevi glikozitler Bu grupta en bilineni Amygdalae amarae semen drogunda bulunan amigdalin Prunus laurocerasus–Prulaurasin Sambucus nigra– Sambunigrin Prunus padus, Prunus virginiana– Prunasin Vicia angustifolia– Visianozit Asetonitril türevi glikozitler Linamarin bu gruba örnek olarak verilebilir. Bu glikozit çimlenme halindeki keten tohumlarından elde edilmiştir. Siyanogenetik glikozitlerin teşhisinde hidroliz sonucu açığa çıkan siyanhidrik asitten(HCN) faydalanılır. Siyanogenetik glikozit içeren bitkilerden su buharı distilasyonu ile elde edilen preparatlar antiemetik, spazmolitik ve öksürük dindirici olarak kullanılır. Familya:Rosaceae Bitki:Prunus laurocerasus (Taflan) Drog:Laurocerasi folium Prunasin…